Badanie poziomu żelaza

Na czym polega badanie?

Wystarczy kropla krwi. Na jej podstawie można dokładnie powiedzieć, czy dana osoba zagrożona jest niedokrwistością.

 

Czego dowiadujemy się dzięki badaniu?

Żelazo zalicza się do metali śladowych pełniących kluczową rolę w wielu procesach biochemicznych w żywym organizmie. Jego całkowita zawartość w ustroju człowieka dorosłego wynosi 4-5 gramów, z czego około 70 % znajduje się w hemoglobinie krwinek czerwonych, a pozostała część magazynowana jest w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Dzienne zapotrzebowanie tego pierwiastka wynosi ok 30mg, w diecie przeciętnego człowieka znajduje się ok 10-15mg żelaza, pozostała część pochodzi z rozpadu zużytych erytrocytów i jest na bieżąco zużywana lub magazynowana, zależnie od potrzeb. Najważniejsze źródła żelaza w diecie to: mięso, wątroba, ryby, żółtko jaj, orzechy, warzywa strączkowe, szpinak.

W warunkach prawidłowych i przy normalnym odżywianiu nie dochodzi do tych zaburzeń. Najczęstszym schorzeniem wynikającym z niedoboru żelaza jest niedokrwistość (anemia), w której wskutek zbyt małej ilości żelaza w ustroju doszło do upośledzenia syntezy hemu i powstania erytrocytów mniejszych niż prawidłowe i zawierających mniej hemoglobiny.

 

Dla kogo?

  • Dla kobiet miesiączkujących, zwłaszcza obficie,
  • Dla osób z chorobą wrzodową, żylakami przełyku lub odbytu,
  • Dla chorych stosujących przewlekle niesteroidowe leki przeciwzapalne (zwłaszcza kwas acetylosalicylowy – Aspirin, Acard
  • Dla osób stosujących mało zróżnicowaną dietę, zwłaszcza wegetarian
  • Przy wynikach morfologii krwi wskazujących na niedokrwistość
  • Przy podejrzeniu hemochromatozy.

 

Do głównych przyczyn niedoboru żelaza zalicza się:

 

  • Utrata krwi:

- przez drogi rodne – obfite miesiączki, krwawienia pomenopauzalne.

- przez przewód pokarmowy (wrzód żołądka lub dwunastnicy, żylaki przełyku,  żylaki odbytu, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych),

- urazowa,

- wielokrotni dawcy krwi.

 

  • Zwiększone zapotrzebowanie (przy niedostatecznej podaży lub upośledzonym wchłanianiu):

- wcześniaki, noworodki, niekarmione mlekiem matki,

- okres dojrzewania,

- okres ciąży i laktacji.

 

  • Upośledzone wchłanianie z przewodu pokarmowego:

- stan po resekcji jelita,

- zmniejszona kwaśność soku żołądkowego,

- dieta ubogobiałkowa, bogata w fosforany (jaja), szczawiany, fityniany i herbatę (utrudnia wchłanianie),

- choroba Leśniowskiego i Crohna.

 

  • Niedobór w diecie

 

Kilka słów o niedokrwistości

Ogólne objawy niedokrwistości: osłabienie i łatwa męczliwość, upośledzenie koncentracji i uwagi, ból i zawroty głowy, bladość skóry i błon śluzowych.

 

Objawy niedoboru (długotrwałego) żelaza niezwiązane z niedokrwistością: spaczony, wybiórczy apetyt (np. na glinę, krochmal, kredę), ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka, suchość w ustach (rzadko), suchość skóry, bolesne pęknięcia kącików ust, paznokcie blade, kruche, z podłużnym prążkowaniem i rowkami, włosy cienkie, łamliwe, o rozdwojonych końcach, łatwo wypadające.

 

Norma: 11-33μmol/l czyli 60-180 μg/dl

 

Leczenie: w przypadkach lekkiej anemii można próbować niwelować niedobory żelaza poprzez dietę opartą na żywności bogatej w dobrze przyswajalne żelazo. Zawarte jest ono w białku zwierzęcym (wołowina, wątroba, nerki, żółtko jaj) warzywach (soja, fasola) oraz produktach zbożowych i suszonych owocach.

 

W przypadku gdy sama modyfikacja diety nie wystarcza lub wielkość niedokrwistości jest zbyt duża, należy wprowadzić doustne preparaty żelaza. Zalecana dawka dobowa u dorosłych wynosi 150 – 200 mg żelaza elementarnego. Już po siedmiu dniach skutecznego leczenia wzrasta liczba retikulocytów a po około trzech tygodniach - stężenie hemoglobiny. Leczenie należy jednak kontynuować jeszcze przez 4 – 6 miesięcy po uzyskaniu normalizacji stężenia hemoglobiny, w celu uzupełnienia ustrojowych zasobów żelaza. 

powrót do listy badań